Sự phát triển toàn diện, hướng đến sự hoàn thiện trong đời sống thánh hiến

Nhận biết và phục vụ Đức Kitô cần được diễn ra xuyên suốt cuộc đời của người thánh hiến;


(Tiếp theo)

Những nhà lãnh đạo

Những người lãnh đạo trong các tổ chức nên là gương mẫu chuẩn mực để khuyến khích các thành viên noi theo và tạo nên một nét văn hóa đồng nhất thuộc về tổ chức:  trong tín ngưỡng, trong mọi giá trị tiêu chuẩn, và trong tâm tư nguyện vọng. Ở điểm này, Đức Giáo hoàng Phanxico chính là gương mẫu chuẩn mực của một nhà lãnh đạo “Tôi tớ của các tôi tớ”, và ngài đã truyền nguồn cảm hứng này cho tất cả dân thánh trong giáo hội. Với tư cách là nhà lãnh đạo cao nhất của Giáo hội Công Giáoe, nhằm hướng tới sự phát triển toàn diện trong Giáo hội, Đức Giáo hoàng Phanxico đã ban hành mốt số quy chế nhằm trình bày một Giáo hội sở hữu khả năng linh hoạt uyển chuyển, khả năng cởi mở đón nhận sự đa dạng đa chiều, và khả năng lý luận mới mẻ. Là nguồn mạch của sức mạnh tinh thần, ngài còn cho thấy tầm nhìn đại đồng – mọi thành phần đều được kết hợp chặt chẽ với Giáo hội trong thân phận dân Thiên Chúa.

Trong các tác phẩm của mình, Đức Giáo hoàng Gio-an Phao-lô II đã nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống đào đạo và mô hình sư phạm của nó. Những tác phẩm này không chỉ tập trung vào chỉ một hoặc hai khía cạnh khác nhau, mà là hướng về sự phát triển toàn diện cho những ai thuộc về Giáo hội Công giáo. Tông huấn Pastores Dabo Vobis (Catholic Church & John Paul II, 19920) và Ratio Fundamentalis (RFIS) (Catholic Church & Pope Francis, 2017) [Đào tạo Linh mục trong hoàn cảnh ngày nay & Chân dùng người Linh mục Tương lai] đã cho thấy sự quan tâm sâu sắc đến những ai chọn ơn gọi linh mục, và những điều có liên quan đến việc đào tạo: những học viện (nơi các chủng sinh học hành và sinh hoạt), và đội ngũ đào tạo trong học viện. Những hoạt động này nên được đặc biệt quan tâm với tất cả nhiệt huyết và sự hy sinh. Chúng giúp những người thụ huấn hiểu được ơn gọi truyền giáo trong bối cảnh giáo hội địa phương. Một số thách thức nổi bật mà người lãnh đạo phải đối mặt là làm cho đời sống thánh hiến được hiện thực hóa trong cuộc sống hàng ngày, và sẵn sàng đón nhận những hình thái tu đức và mục vụ tông đồ, những phương cách tự trị, những cách thức đào tạo, và cách sử dụng những nguồn tài nguyên cũng như vật chất cho công cuộc thực thi sứ vụ truyền giáo

Nhà lãnh đạo trong chương trình đào tạo:

Nếu trong tiến trình đào tạo, một đương sự bộc lộ những khuynh hướng không lành mạnh và có các hành vi không phù hợp với lối sống thánh hiến, thì nhà lãnh đạo có trách nhiệm nhận định rõ ràng và can thiệp cách dứt khoát, nhằm giải quyết tận căn những hệ quả phát sinh. Tuy nhiên, trong thực tế, thái độ của Giáo hội như một tổ chức đôi khi vẫn có khuynh hướng che giấu những vấn đề lẽ ra có thể được nhận diện và xử lý ngay từ giai đoạn đầu của tiến trình đào tạo; hệ quả là các nguy cơ nghiêm trọng hơn có thể phát sinh về sau. Chính vì thế, mô hình sư phạm của các học viện cần giúp người được đào tạo ý thức rằng chức thánh hay việc tuyên khấn các lời khuyên Phúc Âm không chỉ là một cam kết pháp lý, nhưng là một mầu nhiệm, trong đó người thánh hiến được dẫn vào một tương quan mới với Đức Kitô và với Giáo hội, đồng thời được sai đi thi hành sứ vụ truyền giáo. Trong viễn tượng đó, Đức cố Giáo hoàng Phanxicô nhấn mạnh rằng việc đào tạo linh mục cần vượt ra khỏi “môi trường khép kín của đời sống bán chiêm niệm” trong chủng viện, để được xây dựng trên nền tảng kinh nghiệm thực tế, đặc biệt qua hoạt động mục vụ tại các giáo xứ. Cụ thể hơn, Tông huấn Pastores Dabo Vobis (1992) đã đặt mối liên kết chặt chẽ giữa tiến trình đào tạo trong chủng viện và giai đoạn đào tạo thường huấn sau khi chịu chức, nhằm bảo đảm một hành trình trưởng thành liên lỉ và toàn diện cho người linh m

Vì thế mô hình sự phạm của các học viện cần truyền đạt tới những người được đào tạo rằng chức thánh hoặc khấn ba lời khuyên Phúc âm là mầu nhiệm mà người thánh hiến được kéo “vào mối tương quan mới với Đức Ki-tô và Giáo hội qua đó họ được sai đi thi hành sứ vụ truyền giáo.” Đức cố Giáo hoàng Phan-xi-cô nói rằng chương trình đào tạo linh mục nên cởi bỏ “môi trường khép kín của đời sống bán chiêm niệm” trong chủng viện, và nên xây dựng đào tạo trên nền tảng trải nghiệm thực tế qua việc mục vụ giáo xứ. Cách cụ thể hơn, Tông huấn Pastores Dabo Vobis (Catholic Church & John Paul II, 1992) đã nối kết chương trình đào tạo linh mục (trong chủng viện) với chương trình đào tạo linh mục (sau đào tạo).

Tất cả đều chỉ ra rằng việc đào tạo liên tục (sau đào tạo) là điều còn thiếu xót và cần được xem trọng hơn. Rất thường xuyên, người tín hữu cho rằng gười lãnh đạo giáo hội là đại diện của Thiên Chúa. Trong khi Thiên Chúa là động lực chính yếu thúc đẩy đời sống thành hiến, vậy đâu là hình-ảnh-Thiên-Chúa-lãnh-đạo nơi người lãnh đạo? Trước hết, hình-ảnh Thiên Chúa này thường dựa trên mối tương quan thuần khiết được xây dựng từ thửa ban đầu trên cơ sở hiểu biết của người lãnh đạo đối với Thiên Chúa. Những mối tương quan sơ khởi này nảy nở ngay từ rất sớm trong cuộc đời của người thánh hiến. Chính hình ảnh này gây ảnh hưởng đến động cơ quản trị/ lãnh đạo của người lãnh đạo.

Khám phá lại Ý nghĩa và Chất lượng của Đời sống Thánh hiến

Khi một người nam tham gia vào cuộc đời dâng hiến, việc đồng hành thiêng liêng và tìm hiểu triết-thần ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của anh ta. Thực tế là chương trình đào tạo không chỉ thông qua việc học triết-thần mà còn qua những trải nghiệm khởi đi từ sự giao thoa giữa chiều kích nhân văn và chiều kích siêu việt (Shelton, 2000). Trong bài viết về những người trưởng thành lớn tuổi, McKevitt (2011) trích dẫn từ nhà thần học Gerald M. Fagin Dòng Tên rằng “chúng ta đã bỏ quên người cao tuổi bởi cho rằng người già không còn không gian để phát triển” (P,21). Cũng như vậy, đối với những người sống đời thánh hiến cao niên, lời kêu gọi tiếp tục phát triển tâm linh đòi hỏi họ phải xem xét lại những lỗi lầm và sai trái trong quá khứ, đồng thời hướng tầm nhìn tới tương lai (Achenbaum, 1985), và thỏa lòng với ơn gọi của mình (McKevitt, 2011). Tác giả Hayes, Padberg, và Staudenmaier (1988) chỉ ra rằng trải nghiệm tâm linh của những người sống đời thánh hiến nên được kết tinh từ huyền nhiệm ‘Thiên Chúa là tình yêu’.

Có thể thấy rằng trước khi vào dòng tu, nam-nữ tu sỹ đều có những trải nghiệm đặc biệt với Thiên Chúa và khắc họa trong họ một hình ảnh Thiên Chúa của riêng họ. Chính trải nghiệm này có thể dần già được thay đổi hoặc định hình lại, hoặc chuyển đổi thành một hình ảnh kháctrong quá trình đào tạo ở học viện hoặc chủng viện. Nói cách khác, hình ảnh về Thiên Chúa này không chỉ thuần túy phát triển qua việc học triết-thần hoặc tu đức mà còn từ trải nghiệm cá nhân (Barry 2000). Dù muốn hay không, nam-nữ tu sỹ có thể gặp trở ngại và nghi ngờ về ơn gọi của mình; nhưng một khi họ giải quyết những nghi ngại và tìm thấy sự an ủi, bình yên, và đảm bảo, họ nhận thấy rằng họ có được tầm nhìn rộng lớn hơn và cảm nhận sâu sắc hơn đối với hình-ảnh Thiên Chúa so với trước kia (Philibert, 1985).  Do đó, hình ảnh về Thiên Chúa – Đấng được hình thành và phát triển theo năm tháng cuộc đời, cũng như sự ảnh hưởng của giáo dục giúp khẳng định rằng tầm ảnh hưởng của quá trình đào tạo cả về tri thức lẫn tinh thần luôn là quá trình phát triển tiệm tiến xuyên suốt đời người.

Những gì đang diễn ra ngày nay trong đời sống thánh hiến là sự giảm sút cách tinh vi trong đời sống thiêng liêng. Nói cách khác, trong xã hội nói chung và trong tư duy cá nhân nói riêng đang diễn ra tiến trình tiếp nhận những giá trị mang tính tương đối xuất hiện chủ yếu ở tầng lớp trung lưu. Một mặt họ có thái độ ôn hòa, chịu thương chịu khó, có kỷ luật, mặt khác họ có tư duy hưởng thụ xem cộng đoàn và giáo hội là nơi để thỏa mãn và phát triển bản thân. Vì thế, việc đặt toan tính cá nhân lên trên nỗ lực tặp thể, sự căng thẳng giữa thế tục hóa và đời sống đức tin chân chính, giữa sự mong manh của nhân tính và quyền năng của ân sủng đang trở nên phổ biến. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hiểu biết về các lời khuyên Phúc âm (khiết tịnh, khó nghèo, và vâng phục) đang ngày càng nghiêm trọng trong bối cảnh đời sống tu đức bị vẩn đục cùng với giá trị nhân văn bị lu mờ.

Các khóa đào tạo

Các khóa đào tạo không những giúp tổng hợp các môn học thuộc lĩnh vực triết học và thần học, nhân văn và tu đức, đời sống thiêng liêng và hoạt động tông đồ của hội dòng mà còn luôn giữ đặc tính của “lời mời gọi nên thánh” như được nêu trong Gaudete et Exsultate, số 3–34 (Đức Giáo Hoàng Phanxicô, 2013, tr.3). Cũng phải chú ý rằng việc đưa ra những chọn lựa chủ quan rất cần được thúc đẩy trong quá trình đào tạo. Vì thế, các đề án mang tính cá nhân hoặc mang tính phong tục địa phương nên được xem trọng nhiều hơn so với những quy tắc chung trong đời sống cộng đoàn cũng như mục vụ tông đồ của cộng đoàn. Điều này cần được diễn ra trong bối cảnh đối thoại. Thêm vào đó, đào tạo văn hóa nên tương ứng với thời đại, và trong tinh thần đối thoại nên hướng tới việc tìm kiếm ý nghĩa ‘làm người’ – lĩnh vực triết học, thần học, và tâm lý học – cùng với một định hướng sâu sắc hơn về đời sống thiêng liêng, và cùng với những mẫu hình phù hợp hơn với các nền văn hóa nơi mà những ơn gọi mới đang nảy sinh và việc đào tạo liên tục đươc hoạch định tốt. (Giáo hội Công giáo & Đức Gioan Phaolô II, 1996).

Người sống đời thánh hiến tự bản chất cũng là người thúc đẩy ơn gọi: người được gọi thì không thể không trở thành lời mời gọi người khác. Vì vậy, có một mối liên hệ tự nhiên giữa việc đào tạo liên tục và cổ võ ơn gọi. Điều này không thể tách rời khỏi mục vụ giới trẻ chân chính – điều tiên quyết là truyền đạt tình yêu của Đức Kitô cho người trẻ. Như vậy, nhiệm vụ đầu tiên của bất kỳ chương trình mục vụ ơn gọi nào luôn là cầu nguyện. Hơn nữa, chứng tá mạnh mẽ nhất mà một người sống đời thánh hiến có thể trao cho những người họ phục vụ chính là chứng nhân. Việc làm chứng phát xuất từ việc nhận ra và phục vụ Đức Kitô – Đấng trở thành nguồn động lực duy nhất trong đời sống của một chứng nhân. Kết quả là người sống đời thánh hiến trở nên chứng nhân của tình yêu.

Nhận biết và phục vụ Đức Kitô cần được diễn ra xuyên suốt cuộc đời của người thánh hiến; trong mọi lứa tuổi và giai đoạn, trong mọi môi trường và bối cảnh nhân sinh, từ mọi con người và mọi nền văn hóa, hãy luôn mở lòng để học hỏi từ bất kỳ mảnh vụn nào của sự thật và đón nhận vẻ đẹp được tìm thấy trong chúng. Trong hoàn cảnh đó, những người sống đời thánh hiến được đào luyện qua đời sống hằng ngày, nơi cộng đoàn, bởi anh chị em của mình, bằng những điều bình thường và phi thường, trong việc cầu nguyện và sứ vụ tông đồ, trong niềm vui cũng như đau khổ, và cho đến giây phút cuối đời. Điều này đòi hỏi sự cởi mở đối với người khác, và chấp nhận sự khác biệt nơi người khác. Quả thực, đời sống thánh hiến còn kêu gọi con người trở về với cội nguồn của mình. Tông huấn của Vita Consecrata (Giáo hội Công giáo & Đức Gioan Phaolô II, 1996) khuyến nghị nên sống trọn vẹn ý nghĩa thần học của các lời khuyên Phúc Âm theo khuôn mẫu của đời sống Ba Ngôi như điểm khởi đầu. Đồng thời, việc trở về cội nguồn sự sống khơi nguồn linh đạo mới ở cấp giáo phận hoặc thuộc bậc hội dòng nơi sở hữu đặc sủng và hiến pháp riêng biệt – qua đó mở ra những nhu cầu diễn giải mới mẻ và sâu sắc hơn về Đức Kitô (Giáo hội Công giáo & Đức Gioan Phaolô II, 1996). Điều đó cũng ngụ ý rằng người sống đời thánh hiến không ngừng tìm lại tình yêu đầu tiên của mình, nguồn cảm hứng ban đầu nơi Đức Kitô — Đấng trở thành trung tâm đời sống và nguồn mạch liên tục cho mọi sáng kiến của họ.

(Còn tiếp)

Người dịch: Nt. M. Mad Thùy Tiên, FMI

Tác giả: Konrad Noronha SJ, Ph.D. (USA), MS (USA), MTH (Delhi), BHMS (Pune)
(Đăng trong Asian Journal of Vocation and Formation, Tập XXXXIV, số 2, tháng 7–12 năm 2019) Nguồn:https://www.researchgate.net/publication/351102745_FINAL_Integrated_Growth_for_Consecrated_Living