Thinh lặng trong đời sống người thánh hiến

Thinh lặng cho tôi sức mạnh để đón nhận những xung khắc, những bất đồng và cả những sự khác biệt trong đời sống cộng đoàn.

Trong buổi Tiếp kiến chung sáng thứ Tư ngày 17/9/2025 tại Quảng trường Thánh Phêrô, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã mời gọi các tín hữu cùng chiêm ngắm mầu nhiệm thứ Bảy Tuần Thánh – ngày của sự thinh lặng thẳm sâu và niềm hy vọng mãnh liệt. Ngài nhấn mạnh “dừng lại là một hành vi tín thác sâu xa: tín thác rằng Thiên Chúa đang hành động ngay cả khi ta không làm gì, rằng thinh lặng không phải là khoảng trống vô nghĩa, nhưng là mảnh đất màu mỡ để niềm hy vọng nảy mầm”. Hình ảnh của tổ phụ Giuse trong sách Sáng thế 37,12-28 gợi cho tôi sự thinh lặng mà Đức Thánh Cha nhắc đến.

Trong trình thuật, khi Giuse được cha sai đi thăm các anh đang đi chăn chiên ở Sikhem, các anh ghen ghét với cậu vì cha thương cậu hơn hết, nên vừa thấy cậu từ đằng xa họ đã lập mưu giết chết cậu. Nhờ Rưuvên ngăn cản nên thay vì giết chết họ quyết định thả Giuse xuống một giếng không có nước cho cậu tự sinh tự diệt. Sau đó, thấy đoàn lái buôn người Mađian đi qua, họ quyết định bán cậu với giá hai mươi đồng bạc và bàn tính với nhau tìm cách nói dối với cha là Giuse đã bị thú dữ ăn thịt. Mọi chuyện theo đúng như kế hoạch của họ.

 Từ khi gặp các anh cho đến khi bị các anh bán đi, Kinh Thánh không ghi lại một lời nói nào của Giuse. Vậy sự thinh lặng của Giuse có ý nghĩa gì?

1. Thinh lặng trong sự tín thác vào Thiên Chúa

Trong trình thuật khi bị các anh bắt thả xuống giếng và cả khi bị bán cho đoàn lái buôn Mađian thì Giuse không nói một câu nào. Không một lời trách móc các anh, không một lời van xin, kêu khóc. Chàng trai trẻ Giuse lặng thinh trước thái độ thù ghét, xấu xa và những kế hoạch tàn bạo của các anh cùng cha khác mẹ với mình. Những giấc chiêm bao trước đó dường như chỉ là huyền hoặc, tình yêu thương của cha tưởng chừng là sự bao bọc, chở che giờ đây lại là căn nguyên cho những khốn khó mà Giuse đối diện. Vậy, vì sao Giuse thinh lặng, nội tâm Giuse lúc này như thế nào để rồi Giuse giữ một thái độ lặng yên như vậy? Từ những trích dẫn của Kinh Thánh về sự thương yêu mà Giacóp dành riêng cho Giuse, tôi mường tượng được những giây phút thầm thĩ giữa cha con, Giacóp kể cho Giuse những chặng đường trong cuộc đời của ông, những biến cố qua đó ông xác tín về bàn tay uy quyền và sự trung tín của Thiên Chúa. Để với những kinh nghiệm của cha, Giuse tin tưởng và phó thác cuộc đời của mình trong tay Thiên Chúa, xác tín vào quyền năng vô song của Ngài. Rất nhiều khi trong cuộc sống, tôi phải đối diện với những biến cố đau thương bất ngờ, với những khó khăn, thử thách tưởng chừng không thể nào vượt qua được. Việc xác tín vào tình thương và sự quan phòng của Thiên Chúa đem lại nguồn động lực và sức mạnh giúp tôi đối diện với đau khổ và tiếp tục tiến bước. Để có được sự xác tín đó đòi hỏi tôi phải có một sự thinh lặng từ bên trong tâm hồn, một sự tĩnh tại của con tim thật sự, không oán hận, không phàn nàn, kêu trách nhưng là đi sâu vào trong tình yêu của Thiên Chúa là Cha hằng yêu thương và chăm sóc cuộc đời tôi. Nhờ đó tôi can đảm đối diện với mọi sự và vững bước trên hành trình Chúa mời gọi tôi.

2. Thinh lặng để đi vào trong tương quan mật thiết với Thiên Chúa

Các anh của Giuse muốn giết cậu, như vậy đối với họ, cậu chỉ giống như một con vật mà họ ghét bỏ và muốn giết chết. Tương quan giữa các anh và Giuse không bằng cả những người đồng loại, huống hồ là tình anh em trong một gia đình con cùng một cha. Giuse bị chính các anh của mình loại trừ, có cha yêu thương cậu nhưng giờ đây ông ở quá xa, trong cái giếng mà các anh ném cậu xuống, Giuse cũng chỉ có một mình, nơi đây hoàn toàn xa lạ với cậu. Lúc này, Giuse không có ai để bám víu, không ai lắng nghe cậu, không ai coi trọng cậu. Chính trong hoàn cảnh đó, Giuse đi vào trong một tương quan với một Đấng mà lờ mờ cậu nhận biết qua các lời kể của cha, Đấng mà cha cậu luôn xác tín là hằng hướng dẫn và ban phúc lành trên cuộc đời ông. Giuse chỉ còn biết cậy trông vào Đấng là Thiên Chúa của cha cậu, Đấng đang cùng ở với cậu, cùng đón nhận những đau khổ, bất hạnh, sự ruồng bỏ, thù ghét mà cậu nhận từ các anh. Trong thinh lặng cậu cảm nghiệm được Đấng ấy, trong sự tĩnh mịch của tâm hồn cậu nhận biết Đấng mà cha cậu đã nói, và Đấng ấy đang cùng ở với cậu. Hình ảnh của Giuse cho tôi nhìn lại bản thân mình, thật sự rất khó để nhận ra sự hiện diện của Chúa ngay bên cạnh hay trong chính bản thân, nếu tôi không có những giây phút trầm mình trong sự cô tịch, tĩnh lặng cả bên ngoài lẫn bên trong tâm hồn thì sự cô đơn sẽ dễ dàng chiếm lấy và tạo nên sự tuyệt vọng trong tôi. Những giờ cầu nguyện, các cử hành phụng vụ sẽ bị gián đoạn hay mất đi sự sốt sắng nếu không có sự yên tĩnh đủ. Chính trong cõi thinh lặng đó tôi gặp gỡ được Đấng là nguồn mạch và tất cả của cuộc đời, Đấng đã, đang và sẽ luôn ở cùng tôi.

3. Thinh lặng để đón nhận chương trình của Thiên Chúa

Xuất phát với những giấc mơ dự báo về sự trổi vượt của bản thân so với các anh, mà Giuse chỉ lờ mờ nhận thấy, với tình thương thiên vị của cha, với cuộc sống sung sướng, thoải mái trong gia đình, Giuse bị tước đoạt tất cả và trở thành nô lệ. Từ một “cậu ấm” Giuse trở thành một kẻ vô danh tiểu tốt, bị coi thường, bị đối xử tệ hại và có thể bị giết chết bất cứ lúc nào. Cậu có thể trở thành một người chăn chiên tự do tự tại, sống cuộc đời nhàn hạ với công việc truyền thống của gia đình. Nhưng giờ đây, cuộc đời Giuse như bước sang một trang sách mới, thân phận trước đây của cậu không còn, cậu sống trong một tư cách mới, một cuộc đời mới hoàn toàn. Việc từ bỏ những gì quen thuộc, gắn bó đã thật sự khó khăn, nay Giuse còn phải chấp nhận một cuộc sống khác, sự thinh lặng giúp cậu nhìn nhận rõ vấn đề và tình cảnh mà cậu đang đối diện, cũng chính sự thinh lặng đó chuẩn bị cho cậu tâm thế để bước vào “trang mới” của cuộc đời mình.

Như Giuse- sự thay đổi luôn mời gọi tôi từ bỏ, đôi khi là từ bỏ cái quý giá, cái đã gắn bó mật thiết với mình. Mang thân phận con người, tôi cũng thích điều gì quen thuộc, thích an toàn trong những cái có sẵn, đã rất nhiều lần tôi ngại ngần, và cũng có khi phản ứng một cách mạnh mẽ với sự thay đổi trong đời sống, trong cộng đoàn. Tôi dễ dàng nổi giận với những sự kiện đột ngột phá vỡ kế hoạch của bản thân. Cho nên tôi đón nhận sự thay đổi trong thái độ “bằng mặt mà không bằng lòng”, và kết quả thì chẳng đem lại một lợi ích lâu dài hay giá trị “cứu độ” cho bản thân. Học nơi gương của tổ phụ Giuse, tôi được mời gọi thinh lặng trước những sự thay đổi để dễ dàng mở rộng tâm hồn đón nhận mọi sự là thánh ý Chúa dành cho tôi. Trong sự thinh lặng của tâm trí và con tim, tôi loại bỏ được những lời than trách, những ý nghĩ tiêu cực kéo ghì bản thân xuống và giúp tôi đủ thanh thoát để thưa “xin vâng” với Chúa luôn luôn.

Thái độ của tổ phụ Giuse đem đến cho tôi một xác quyết “thinh lặng là điều thiết yếu trong đời sống dâng hiến”. Chỉ trong sự tĩnh lặng của tâm hồn tôi mới dễ dàng nhận ra tiếng Chúa, có thể mở đôi mắt đức tin của mình để nhìn với cái nhìn của Chúa trong mọi biến cố xảy đến cho cuộc đời tôi. Thinh lặng cho tôi sức mạnh để đón nhận những xung khắc, những bất đồng và cả những sự khác biệt trong đời sống cộng đoàn. Thinh lặng giúp tôi đi vào trong nội tâm của mình để biết rõ mình là ai và mình muốn gì hay điều mà tôi đang tìm kiếm có còn là Thiên Chúa không? Việc nhận biết điều đó, mời gọi tôi dành những khoảng thời gian trong ngày sống để chìm vào trong sự thinh lặng của tâm hồn mình, nơi đó tôi tìm gặp được Thiên Chúa của tôi.

Maria Ngọc Hằng (Học viện SG), FMI