Gánh hàng rong

Điều làm tôi thích thú không chỉ là sự đa dạng của những gánh hàng mà còn là những câu rao bán thật dễ thương, dí dỏm, mang theo âm sắc của biết bao vùng quê khác nhau cùng hội tụ về mảnh đất Sài thành.

“Ai bánh mì nóng đây! Ai bánh mì nóng giòn đây!”

Tiếng rao của cô bán hàng rong làm thức tỉnh Sài Gòn trong một buổi sáng sớm.

Tôi là người con của Huế, chỉ mới bước vào Sài Gòn vỏn vẹn dăm ba ngày. Điều làm tôi ấn tượng về thành phố này không phải là những tòa nhà cao tầng, những con đường đông đúc hay nhịp sống hối hả, nhưng là một "thế giới" rất riêng: thế giới của những cô chú bán hàng rong.

Nói vậy không có nghĩa là nghề bán hàng rong chỉ có ở Sài Gòn. Ở đâu cũng có những người mưu sinh bằng đôi quang gánh hay chiếc xe đẩy. Nhưng có lẽ chỉ ở Sài Gòn, họ hiện diện nhiều đến mức trở thành một phần của thành phố, một nét văn hóa rất riêng mà ai từng sống ở đây cũng khó có thể quên.

Chúng ta có thể gặp họ ở bất cứ nơi đâu, bất cứ giờ nào. Một người phụ nữ đẩy chiếc xe chất đầy xôi, khuôn mặt rạng rỡ niềm hy vọng cho một ngày mới bắt đầu. Một cụ già gánh đôi quang gánh với vài bó rau còn đẫm sương. Một người đàn ông chở sau xe những giỏ trái cây, len lỏi qua từng con hẻm nhỏ. Có người bán vé số, người bán bánh mì, bán bắp luộc, mua ve chai...tất cả đã tô vẽ cho Sài Gòn thêm những màu sắc tuyệt vời.

Điều làm tôi thích thú không chỉ là sự đa dạng của những gánh hàng mà còn là những câu rao bán thật dễ thương, dí dỏm, mang theo âm sắc của biết bao vùng quê khác nhau cùng hội tụ về mảnh đất Sài thành. Có những lời chào hàng khiến tôi phải nhờ đến "phiên dịch viên" địa phương mới hiểu được cô chú đang bán gì nếu không nhìn thấy gánh hàng. Bỗng dưng, tôi trở thành "người nước ngoài" ngay trên chính quê hương mình.

Thế nhưng, điều làm tôi chú ý hơn cả không phải là món hàng họ bán, mà là những gì họ đang gánh trên vai. Họ không chỉ bán xôi, bán bánh hay bán trái cây. Họ đang gánh cả gia đình, gánh tuổi già của cha mẹ, gánh tương lai của con cái và cả miếng cơm manh áo của một ngày mai chưa biết sẽ ra sao. Với nụ cười thân thiện hay một lời hỏi thăm cũng chia sẻ bớt nỗi vất vả mà họ đang chịu. Chắc hẳn phía sau mỗi tiếng rao là biết bao câu chuyện chưa từng được kể, biết bao đêm trăn trở và những giọt nước mắt chỉ lặng lẽ rơi khi thành phố đã ngủ yên.

Giữa một thành phố vội vã, người bán hàng rong vẫn lặng lẽ đi qua. Họ không có cửa hiệu khang trang, không bảng hiệu sáng đèn, không máy lạnh mát rượi. Tài sản của họ chỉ là chiếc xe đẩy, đôi quang gánh hay chiếc giỏ cũ đã theo họ qua bao mùa mưa nắng. Thế nhưng, họ vẫn mỉm cười. Nụ cười ấy nhiều khi làm tôi thấy mình nhỏ bé. Bởi tôi có nhiều điều kiện hơn. Tôi có Giáo hội, Hội dòng, chị em trong cộng đoàn,…nhưng có phải lúc nào tôi cũng biết sống vui và trao ban bình an như họ?

Đức Thánh Cha Phanxicô từng nhắc nhở: "Người nghèo không phải là những người để chúng ta thương hại, nhưng là những người có rất nhiều điều để dạy chúng ta". Quả thật, họ có thể thiếu thốn nhiều về vật chất, nhưng chưa bao giờ thiếu nghị lực để tiếp tục bước đi. Người bán hàng rong dạy tôi một bài học rất lạ. Họ không nói nhiều về hy vọng, nhưng từng ngày vẫn sống bằng hy vọng. Họ không đứng trên bục giảng để dạy ai, nhưng chính cuộc đời nhọc nhằn và bền bỉ của họ lại trở thành một bài học sống động về nghị lực, phẩm giá và niềm tin. Mỗi buổi sáng mở mắt là một lần tin rằng hôm nay sẽ bán được nhiều hơn hôm qua.

Ước gì, giữa một Sài Gòn luôn hối hả, tôi không chỉ nhìn thấy những gánh hàng rong đi qua, nhưng còn nhận ra nơi đó những bài học về lao động, về phẩm giá, về hy vọng và về tình yêu. Họ vẫn bước đi, vẫn tin tưởng, vẫn bắt đầu lại, dù cuộc sống còn biết bao nhọc nhằn phía trước. Để rồi chính tôi cũng ước mong trở thành một "người mang Tin Mừng" giữa phố xá hôm nay: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ bước đi, mang theo niềm hy vọng của Đức Kitô, để tình yêu của Chúa có thể chạm đến con người qua từng cuộc gặp gỡ nhỏ bé mỗi ngày và trong chính cộng đoàn mà tôi đang sống.

M. Madalena Nhung (Học viện SG), FMI